Tijdens de extra gemeenteraad die de Izegemse oppositie samenriep naar aanleiding van de plannen van het stadsbestuur om de museumwerking van Eperon d’Or stop te zetten, hield gemeenteraadslid Kurt Himpe een vurig pleidooi voor het behoud.
“De geschiedenis van de roemrijke economische activiteiten die onze stad groot maakten en regionale, nationale en internationale naam en faam bezorgden, kreeg een toekomst met de musea die Izegem weer op de kaart zetten als stad van schoenen en borstels. Een citaat van de Oostenrijkse kunstenaar en architect Friedensreich Hundertwasser luidt: “Wer die Vergangenheit nicht ehrt, verliert die Zukunft. Wer seine Wurzeln vernichtet, kann nicht wachsen”, of voor de goede verstaander: “Wie het verleden niet eert, verliest de toekomst. Wie zijn wortels vernietigt, kan niet groeien”. Met één pennentrek werd beslist om de museumwerking stop te zetten. Zonder overleg, zonder inspraak, zonder een kans om mee te denken. Er wordt met de grove borstel door gegaan en het spreekwoord “schoenmaker, blijf bij uw leest” is in dit dossier meer dan ooit van toepassing op het college van burgemeester en schepenen. Niet in het minst als we het plan B bekijken van deze meerderheid. Het is geen plan B, het is zelfs geen plan, het is Z, het einde van het verhaal. En het is niet omdat het gebouw Eperon d’Or blijft bestaan dat het museum blijft. Een open erfgoedhuis is niet eens een plan, want tot nu toe blijkt dat het college van burgemeester en schepenen alles nog moeten bekijken. Maar uit de communicatie blijkt dat de bibliotheek zou verhuizen naar het gebouw en dat schoenen en borstels wel nog een plaatsje zouden krijgen, tussen de boekenrekken…”, verduidelijkte Kurt Himpe.
Zonder museumteam is er geen museum
“In de eerste plaats betekent de beslissing van het college van burgemeester en schepenen een einde van de professionele werking van Eperon d’Or. Want wat er wel al bekeken werd, dat is het ontslag van het museumteam. Jaren van opgebouwde kennis en ervaring zal verdwijnen, maar ook de professionele ondersteuning van de vele vrijwilligers wordt daarmee vernietigd. De stadsgidsen, de stoomvrienden, de machinevrienden en vele andere vrijwilligers. Net die samenwerking wordt zo geroemd, regionaal, nationaal en internationaal. Maar niet door het Izegems college van burgemeester en schepenen”, stelde Himpe.
“Een menselijke werkwijze kan je het zeker niet noemen. Terwijl overal vlaggen en stickers prijken met het woord “pekker” en “blijf plakken in Izegem” is er een totaal gebrek aan overleg en afspraken over de toekomst van de ontslagen medewerkers. We, en niet in het minst de betrokken personeelsleden, zijn zeer benieuwd naar uitleg hierover door het college van burgemeester en schepenen. En heeft de schepen zelf ook al de moeite gedaan om eens met het team te gaan samenzitten? Voor de bekendmaking van het nieuws alvast niet, maar misschien sindsdien wél, want we zijn intussen al bijna drie weken verder?”
“Volgens mijnheer Weyts is het helemaal geen probleem dat er geen museumteam meer zal zijn, want de vrijwilligers zullen ingeschakeld worden. Welke vrijwilligers? De mensen die samen met het museumteam een stamp kregen? Vrijwilligers die aan hun lot overgelaten worden? Want met het ontslag van het museumteam zal ook elk professioneel en wetenschappelijk onderzoek naar de rijke geschiedenis van de schoen- en borstelnijverheid, niet alleen die van Izegem, maar ook van de ruime regio, verdwijnen.
“Mijnheer Weyts, ik hoop dat u al begonnen bent met studeren, want u zal het zélf mogen doen”
“Het museumteam en de vrijwilligers bouwden jarenlang naam en faam voor het museum op. Daardoor hadden vele mensen uit Izegem, uit de regio, binnenland én buitenland vertrouwen in Eperon d’Or. Ze schonken familiebezit aan het museum, erfstukken, waardevolle documenten, machines… Maar u hebt ook hun vertrouwen weggenomen. Eén voorbeeld is ereschepen van Cultuur Philip Heylen uit Antwerpen en zijn tante Frieda Dauphin-Verhees die modeontwerpster was. Nee, zij schonken een collectie van meer dan 200 paar schoenen niét aan het Modemuseum in Antwerpen. Ze schonken het aan Eperon d’Or, na warme en professionele contacten.”
“Eperon d’Or is een erkend museum en dat betekent wel iets. Dat wil zeggen dat er een kwaliteitslabel toegekend werd, dat de museumwerking kwaliteitsvol is. Dat kwaliteitslabel wil zeggen dat je een opdracht krijgt om zorg te dragen voor een waardevolle collectie.”
“Want wat zal er met al die collecties gebeuren? Ach ja, ze zullen in het depot bewaard worden en we zullen nu en dan iets in een kastje tentoonstellen. Ook hier weer blijkt: schoenmaker, blijf bij uw leest. Door deze beslissing laat u duidelijk merken niets, maar dan ook niets te kennen van erfgoedbeleid. Zomaar museale collectiestukken in een depot zetten zonder professioneel beheer betekent de facto het einde van de collectie. Of dacht u dat het simpelweg bewaren van de collectie gelijk staat met conserveren? Conserveren betekent echt wel het voorkomen of beperken van verlies en verval van de collectie. Maar ja, de vrijwilligers zullen dit wel doen. En wat met de machines? Die zullen in uw plannen om de bibliotheek in het gebouw onder te brengen zeker moeten wijken en verkommeren in het depot. Machines die een paar keer per maand onder handen genomen worden om ervoor te zorgen dat ze verder kunnen ingezet worden”, waarschuwde Himpe.
“Want waar zal er nog iets te merken zijn van de museale collectie? Hoeveel vierkante meter is er in het gebouw Eperon d’Or nodig voor de bibliotheek, voor de collectie boeken, de leeszaal, het depot met het schaduwarchief van de bibliotheek, de bureaus, een polyvalente ruimte en de jeugdafdeling? Is er überhaupt nog plaats voor een collectiestuk van het museum? Of slaat open erfgoedhuis op het art decogebouw en dat is het dan?”
“U raakt met deze beslissing de ziel van elke Izegemse familie, want bijna elke Izegemse familie heeft wortels in de schoen- en borstelindustrie. Die industrieën hebben Izegem groot gemaakt. Maar dat is van geen tel.”
“Het opdoeken van de museumwerking trekt ook een streep onder zeer waardevolle activiteiten zoals Open Monumentendag, Erfgoeddag en de vele museale activiteiten en initiatieven, ook voor de scholen. Maar misschien was dit aan uw aandacht ontsnapt. Vol lof over cultuur, over erfgoed, over de musea, in woorden, maar zeker niet in daden. Weet u, de laatste editie van Open Monumentendag enkele weken geleden lokte in de Midwest-regio 4.500 bezoekers, waarvan 2.500 in Izegem. Ja, in Izegem, niet in Roeselare of alle andere gemeenten.”
“Ja, ik was de voorbije jaren trots dat er bussen vol toeristen naar Izegem afzakten. Maar welke toerist zal Izegem nog bezoeken? Och ja, voor die paar kastjes met enkele collectiestukken.”
“Ja, cultuur kost geld. En jammer genoeg zal ticketverkoop nooit de balans in evenwicht brengen. Elke dag opnieuw heeft het museumteam elke euro twee keer omgedraaid, succesvolle expo’s uitgewerkt met minimale middelen, werd ook gezocht naar externe middelen, waren de Vrienden van de Izegemse Musea voorbereidingen aan het treffen om zich om te vormen tot een vzw en zo het museum mogelijkheden te bieden om bijkomende financiële middelen te bieden.”
“Maar eerst alle plannen en financiële documenten goedkeuren en dan verwonderd kijken, dat is verre van netjes. Het beleidsplan Eperon d’Or 2024-2028 werd op 12 december 2022 unaniem goedgekeurd door de gemeenteraad. Het meerjarenplan AGIZ werd unaniem goedgekeurd op 18 november 2024. In het verkiezingsprogramma 2024 van een van de huidige meerderheidspartijen lezen we: “Toerisme en economie gaan hand in hand. Izegem beschikt over een sterk uitgebouwd museum Eperon d’Or. Dit moet heel wat toeristen lokken naar onze stad. Een goede wisselwerking met onze lokale horeca is hier dan ook heel belangrijk. Eperon d’Or moet een gekende uitvalbasis zijn voor wandel- en fietsroutes.” Een verkiezingsbelofte? Wel in de presentatie van de visie van de huidige meerderheid hoorden we begin 2025: “Focus op Eperon d’Or, als uitvalsbasis voor verschillende wandel- en fietsroutes. We streven naar het samenstellen van een nieuwe opstelling van de vaste collectie in het schoen- en borstelmuseum. We creëren ook een gezinsvriendelijk aanbod. We zorgen voor ons cultureel, onroerend en immaterieel erfgoed. Inwoners en organisaties die zich inzetten voor lokaal erfgoed, moeten zo nauw mogelijk betrokken worden bij het lokaal erfgoedbeleid.” Nauw betrokken worden bij erfgoedbeleid? Er was helemaal geen overleg met de inwoners, met de organisaties, met de personeelsleden”, stelde Kurt Himpe.
“Ik hoop dat wie het nog niet begrepen had, nu misschien wel begrijpt dat een beslissing om de museumwerking stop te zetten verregaande gevolgen heeft. Zelfs zo verregaand dat er geen weg meer terug is na de beslissing. Als deze beslissing werkelijkheid wordt, dan heb ik een advies voor mijnheer Weyts. Schrap de bevoegdheden erfgoed, musea en toerisme maar uit uw lijstje van bevoegdheden. Want de facto zal het stopzetten van de museumwerking van Eperon d’Or ook een einde betekenen van deze bevoegdheden. Iedere schepen van Cultuur van de stad Izegem heeft tot nu toe, rekening houdend met de mogelijkheden en de beperkingen die er altijd zijn, gevochten voor de identiteit van onze stad, voor het culturele hart van onze stad. Een ironische dank u om dit vertrouwen zo te beschamen”, besloot Himpe.
